Chuyển đến nội dung chính
Cẩm nang chăm sóc người cao tuổi tại nhà · Dẫn nguồn Bộ Y tế & WHO · Tòa soạn độc lập
Đóng góp bài viết: [email protected]
SAGE BRIEF Chăm Sóc Người Cao Tuổi
Trang chủ / Bài viết / Phòng ngừa té ngã
Phòng ngừa té ngã

7 Bước Cải Tạo Phòng Tắm Chống Trơn Trượt Và Ngã Cho Người Già

Té ngã trong phòng tắm là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến gãy cổ xương đùi, chấn thương sọ não và suy giảm khả năng đi lại ở người cao tuổi. Chỉ với vài điều chỉnh thiết thực về thiết bị, gia đình có thể loại bỏ phần lớn rủi ro tai nạn nguy hiểm này.

Thanh vịn inox chống trượt gắn tường phòng tắm hỗ trợ người cao tuổi
Lắp đặt thanh vịn chắc chắn tại khu vực tắm và bồn cầu là giải pháp thiết yếu phòng ngừa té ngã trong nhà. Ảnh: Gramody, giấy phép CC BY-SA 2.0, qua Wikimedia Commons.
Lưu ý y khoa quan trọng: Thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục kiến thức sức khỏe cộng đồng và tham khảo gia đình, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị từ bác sĩ chuyên khoa. Khi người cao tuổi có biểu hiện mất ngủ kéo dài, đau đớn, lú lẫn hay sụt cân bất thường, gia đình cần đưa đến cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám.

Một thắc mắc mà hầu như người con nào chăm sóc cha mẹ già cũng từng trăn trở: "Phòng tắm lát gạch men thông thường có quá trơn trượt không, và cần lắp đặt những thiết bị gì để ông bà đi vệ sinh an toàn mà không phải phụ thuộc hoàn toàn vào con cháu?" Câu trả lời là phòng tắm truyền thống tiềm ẩn rất nhiều nguy cơ, nhưng hoàn toàn có thể khắc phục triệt để bằng 7 bước cải tạo tiêu chuẩn dưới đây.

Theo số liệu thống kê y tế được công bố trong báo cáo của WHO về nguy cơ té ngã ở người cao tuổi, ngã là nguyên nhân gây tử vong do chấn thương không chủ ý đứng thứ hai trên toàn cầu. Hơn 80% các vụ tai nạn té ngã tại gia đình xảy ra ở khu vực ẩm ướt như nhà tắm và nhà vệ sinh. Tại Việt Nam, các bác sĩ tại Bệnh viện Lão khoa Trung ương thường xuyên tiếp nhận các trường hợp gãy cổ xương đùi sau cú ngã trượt chân trong nhà tắm, dẫn đến biến chứng nằm liệt giường kéo dài.

Vì sao phòng tắm là khu vực nguy hiểm nhất trong nhà đối với người già?

Có 3 nguyên nhân cộng hưởng khiến nhà tắm trở thành cái bẫy nguy hiểm đối với người lớn tuổi:

  • Mặt sàn luôn có nước và cặn xà phòng: Gạch lát sàn thông thường khi gặp nước sẽ giảm lực ma sát tới 60%, khiến bàn chân người già vốn đã giảm cảm giác thăng bằng rất dễ trượt văng.
  • Tụt huyết áp tư thế khi đứng lên: Khi ngồi xổm hoặc ngồi bồn cầu lâu rồi đứng dậy đột ngột, máu dồn xuống chân khiến não thiếu oxy cục bộ, gây hoa mắt choáng váng trong vài giây.
  • Không gian hẹp và nhiều bề mặt cứng nhọn: Góc cạnh của lavabo sứ, vách kính hay mép bồn cầu sẽ gây ra chấn thương va đập nghiêm trọng nếu người bệnh không may mất thăng bằng.

7 bước cải tạo không gian tắm an toàn và dễ thực hiện

Gia đình có thể tiến hành từng bước theo thứ tự ưu tiên sau:

  1. Lắp thanh vịn chữ L hoặc thanh ngang chịu lực: Bắt vít tắc kê trực tiếp vào tường gạch chắc chắn (không dán hút chân không) tại vị trí cạnh bồn cầu và khu vực vòi sen. Thanh vịn nên làm bằng inox chống gỉ có vân sần ma sát.
  2. Trải thảm cao su chống trượt dạng mắt cáo: Đặt thảm trải dài từ khu vực tắm ra đến cửa. Chọn loại thảm có nhiều giác hút bám chặt đáy sàn và các lỗ thoát nước lớn để không bị ứ đọng cặn xà phòng.
  3. Trang bị ghế ngồi tắm chuyên dụng: Người trên 70 tuổi không nên đứng tắm quá 10 phút. Một chiếc ghế tắm bằng nhựa đúc nguyên khối có lỗ thoát nước, tựa lưng và 4 chân bọc cao su hít sàn giúp giảm tải hoàn toàn cho khớp gối.
  4. Hạ phẳng hoặc làm dốc thoải gờ cửa nhà tắm: Gờ chắn nước cao từ 3 đến 5 cm ở cửa phòng tắm là nguyên nhân khiến người già bị vấp ngã khi nhấc chân không đủ cao. Gia đình nên thay bằng rãnh thoát nước ngầm hoặc nẹp dốc thoai thoải.
  5. Tăng cường ánh sáng không gây chói: Lắp bóng đèn có độ sáng đầy đủ (tối thiểu 300 lux), phân bổ đều để không tạo các góc tối gây ảo giác thị giác.
  6. Lắp đèn ngủ cảm ứng dẫn lối ban đêm: Khi ông bà thức dậy đi vệ sinh lúc rạng sáng như đề cập trong bài cách cải thiện giấc ngủ người cao tuổi, mắt chưa kịp thích nghi bóng tối, đèn cảm ứng tự bật sáng dưới chân tường sẽ dẫn đường an toàn.
  7. Chọn dép đi trong nhà tắm có rãnh cao su sâu: Tuyệt đối không để ông bà đi chân đất hoặc đi dép xốp mòn đế vào nhà tắm. Dép phải có quai ôm chân và đế cao su tự nhiên chống trơn.

Hướng dẫn kỹ thuật lắp đặt thanh vịn inox đúng tiêu chuẩn chiều cao

Thanh vịn cần được lắp đặt ở độ cao tương thích với chiều cao trung bình của người sử dụng:

Tại bồn cầu: lắp thanh vịn ngang cách mặt sàn từ 75 cm đến 80 cm, cách tâm bồn cầu khoảng 35 cm sang bên thuận của người bệnh. Tại khu vực tắm đứng hoặc tắm ngồi: lắp một thanh dọc từ 80 cm đến 140 cm để người già có điểm tựa khi bước vào bồn tắm, kết hợp một thanh ngang ở tầm 80 cm để vịn khi ngồi ghế tắm.

Quy tắc hỗ trợ sinh hoạt khi ông bà vào phòng vệ sinh

Bên cạnh việc trang bị phần cứng, người chăm sóc cần duy trì các nguyên tắc an toàn:

Tuyệt đối không khóa chốt trong cửa phòng tắm. Gia đình nên thay khóa chốt bằng khóa gạt có thể mở từ bên ngoài bằng chìa phụ trong trường hợp khẩn cấp. Luôn tôn trọng sự riêng tư của ông bà nhưng cần đứng gần cửa để sẵn sàng hỗ trợ, tránh tạo cảm giác tự ti hoặc phụ thuộc theo các lưu ý trong bài chăm sóc sức khỏe tinh thần người cao tuổi.

Ngoài ra, duy trì việc rèn luyện sức cơ đùi và khả năng thăng bằng hàng ngày thông qua các bài tập vận động nhẹ tại chỗ sẽ giúp người lớn tuổi có đôi chân vững vàng hơn khi di chuyển.

Xử trí ban đầu khi người cao tuổi không may bị trượt ngã

Nếu không may xảy ra sự cố ngã trong nhà tắm, người nhà cần hết sức bình tĩnh:

  • Không vội vàng bế xốc người già đứng dậy ngay lập tức. Việc kéo giật có thể làm vết gãy xương di lệch trầm trọng hoặc gây tổn thương tủy sống nếu có chấn thương cổ.
  • Hỏi han kiểm tra tri giác, yêu cầu người bệnh cử động nhẹ các đầu ngón tay ngón chân xem có tê liệt hay không.
  • Quan sát xem hai chân có bị biến dạng hoặc bàn chân xoay ngoài bất thường (dấu hiệu điển hình của gãy cổ xương đùi).
  • Nếu người bệnh đau chói ở vùng háng, đùi hoặc bất tỉnh, lập tức giữ nguyên tư thế và gọi xe cấp cứu y tế 115.

Ban biên tập Sage Brief

Ấn phẩm chuyên sâu về chăm sóc người cao tuổi tại nhà. Mọi nội dung giáo dục sức khỏe được tổng hợp từ các hướng dẫn lâm sàng của Bộ Y tế Việt Nam và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).